Diagnostyka i badania

Przebywając na terenach szczególnie narażonych na występowanie kleszczy przenoszących wirus KZM, trzeba podejmować środki ostrożności. Mają one polegać na ochronie własnego ciała a przede wszystkim ciała dzieci przed atakiem kleszcza. Można w tym celu stosować rozmaite kremy odstraszające te pasożyty, jak też ochraniać górne partie ciała zakładając odpowiednie ubrania a zwłaszcza nakrycie głowy. Szczególnie w lasach mieszanych i zaroślach porośniętych leszczyną i dzikim bzem można się spodziewać dużej ilości kleszczy zarażających KZM. Jeśli już zdarzy się nam, że zostaniemy ukąszeni przez jednego z nich, należy się bacznie obserwować.

Objawy choroby nie występują od razu. Najwcześniej mogą pojawić się po 2 dniach, ale wylęganie może trwać nawet do 14 dni. Pierwsze symptomy to grypopodobne dolegliwości: ból gardła, gorączka powyżej 38oC, kaszel, bóle pleców i kończyn. Jest to pierwsza faza choroby. Nie zawsze dochodzi do drugiej fazy a jeśli już to najczęściej jest poprzedzona minimum 8 dniowym, zanikiem jakichkolwiek objawów. W fazie drugiej są one znacznie bardziej nasilone a dodatkowo pojawiają się wymioty, nudności i symptomy neurologiczne. Niejednokrotnie zdarza się tak, iż tylko badanie krwi może wykryć wirusa.

Bezobjawowe przechodzenie KZM należy do znikomego procenta przypadków, jednak zdarza się zwłaszcza u osób, nabywających w sposób naturalny odporności poprzez wystawienie na częste aczkolwiek krótkotrwałe działanie wirusa. Przyczyny kleszczowego zapalenia mózgu są zawsze takie same, choć bywa, że źródłem zakażenia jest nie tylko kleszcz, ale surowe mleko zakażonego zwierzęcia. By sprawdzić, czy KZM występuje na danym obszarze dokonuje się wyizolowania wirusa od przebadanych kleszczy. Dodatkowo organizmy osób i zwierząt narażonych na częstsze kontakty z nimi, wytwarzają przeciwciała co także jest sygnałem, że KZM jest częstsze w tych miejscach.

Rozpoznanie KZM obejmuje przede wszystkim wywiad z pacjentem; gdzie zamieszkuje, czy został ukąszony przez kleszcza, zdarza się, że po ugryzieniu pojawia się rumień sugerujący zakażenie. Szybkie usunięcie kleszcza, kiedy zauważymy, go na swoim ciele, zmniejsza ryzyko, zakażenia wirusem. Pasożyta należy usunąć zręcznie chwytając pęsetą. Nie należy go przekręcać, ani polewać olejem czy też jakimkolwiek innym tłuszczem, ponieważ zmusza to kleszcza do zwrócenia całej zawartości jaką wyssał wraz z wirusami.